RIVM stapt per direct uit alle tabakscommissies: 'Invloed tabakslobby te groot'
© ANP

RIVM stapt per direct uit alle tabakscommissies: 'Invloed tabakslobby te groot'

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) stappen per direct uit alle internationale tabakscommissies die adviezen geven over de meting van giftige stoffen in sigaretten. Zij vinden de invloed van de tabakslobby in de commissies te groot en zijn van mening dat de nadruk te weinig ligt op bescherming van de volksgezondheid.

Het RIVM maakte zes jaar deel uit van een aantal e-sigaretten- en tabakscommissies. De belangrijkste - de NEN-normcommissie Tabak - werd in 1982 opgericht en biedt Nederlandse belanghebbenden toegang tot een internationaal netwerk op het gebied van tabaksproducten. Een belanghebbende partij kan een producent, ondernemer, dienstverlener, gebruiker zijn, maar ook de overheid of een onderzoeksorganisatie. De voornaamste taak van de commissie is het geven van internationaal advies over de meting van de hoeveelheden teer en nicotine in sigaretten.

Er was al enige tijd sprake van een opvallende dominantie in de commissie: behalve het RIVM en NVWA zijn maar liefst acht afgevaardigden van de tabaksindustrie vertegenwoordigd. Zo maken belangrijke tabaksspelers zoals Philip Morris Holland en Imperial Tobacco Nederland deel uit van de commissie. De huidige voorzitter van de NEN-normcommissie, Boudewijn van Duuren, werkte 26 jaar lang bij Philip Morris en was nauw betrokken bij een lobby om de huidige bedenkelijke meetmethode veilig te stellen. Hoewel de commissie het bereiken  van consensus als voornaamste doelstelling heeft, lijkt de invloed van de tabakslobby erg aanwezig.

'Het was wel een lastig besluit. Door uit deze commissies te stappen verliezen wij invloed op bepaalde besluitvorming. Toch gaf de oververtegenwoordiging van de tabakslobby in de commissies uiteindelijk de doorslag. Voor ons staat de volksgezondheid altijd voorop', zegt RIVM-onderzoeker Reinskje Talhout.

Bij het onderzoeksinstituut begon deze 'scheve verhouding' steeds meer te wringen, ook omdat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) al langer meent dat 'de belangen van de tabaksindustrie niet verenigbaar zijn met die van de volksgezondheid'. Naast het RIVM besloot ook het NVWA vandaag per direct uit de commissies te treden. De NEN-commissie bestaat nu alleen nog uit vertegenwoordigers van de tabaksbranche.

Onafhankelijke meetmethoden

Ficq zoekt klokkenluiders uit de tabaksindustrie

Advocate Bénédicte Ficq onderneemt opnieuw actie in haar vergaande strijd tegen de tabaksbranche. In het Financieele Dagblad plaatste Ficq maandag een advertentie waarin ze ‘gewetensvolle klokkenluiders uit de tabaksindustrie’ verzoekt om zich bij haar te melden. Met de advertentie wil ze de grote spelers uit de tabaksindustrie aan spreken en hoopt ze hun getuigenissen te kunnen gebruiken in haar procedure bij het gerechtshof. Al enkele jaren probeert de bekende strafpleiter de tabaksindustrie te vervolgen voor onder andere moord, doodslag en valsheid in geschrifte. Tot op heden zonder succes: Het OM ziet vooralsnog geen mogelijkheden om de industrie te vervolgen en haar hoger beroep bij het gerechtshof in Den Haag loopt nog.

Volgens de Europese regelgeving moet de schadelijkheid van sigaretten worden getest door middel van de 'dubieuze' ISO-methode. Bij deze methode worden de gaatjes die de fabrikanten in de filters van de sigaretten hebben aangebracht niet afgesloten, iets wat wel gebeurt door de lippen of mond van een normale roker. Zo kan een vertekend beeld ontstaan van de schadelijkheid van de sigaretten.

De WHO ontwikkelde een onafhankelijke nieuwe methode om de inhoud en emissies van sigaretten te onderzoeken. Hierop heeft de tabakslobby geen invloed. Het RIVM richt zich liever hierop: 'Deze meet tot twintig keer zo hoge emissieniveaus', aldus Talhout. Toch moeten alle partijen het vooralsnog doen met de 'verraderlijke' ISO-methode: EU-wetgeving  schrijft dit nu nog voor als enige standaard. 

Staatssecretaris Paul Blokhuis is actief aan het lobbyen in Europa om te zorgen voor nieuwe regelgeving en alternatieve meetmethoden. Hij vindt het 'op z'n minst ongemakkelijk' dat de tabaksindustrie zoveel inspraak lijkt te hebben in de hoeveelheid schadelijke stoffen in sigaretten.

Veranderende inzichten

Veranderende maatschappelijke inzichten en recente ontwikkelingen op tabaksbeleid spelen ook mee in het besluit van het RIVM om geen deel meer uit te maken van de tabakscommissies. 'De maatschappelijke verhouding tot de tabaksindustrie verandert enorm. Het is duidelijk dat de industrie er veel aan doet om het design van de sigaret zo aantrekkelijk mogelijk te maken: dat zien heel veel mensen.'