Yonatan Shiray als Jonathan.
Yonatan Shiray als Jonathan. ©

Een lofzang op het noodlot, met in de allerlaatste minuut de genadeslag

Film (drama) - Foxtrot

Van messcherp drama naar thriller, Maoz danst overtuigend van genre naar genre.

Foxtrot

Drama
Regie: Samuel Maoz
Met: Lior Ashkenazi, Sarah Adler, Yonaton Shiray, Shira Haas, Dekel Adin, Yehuda Almagor, Shaul Amir, Gefen Barkai, Ran Buxenbaum
108 min., in 29 zalen

Efficiënt en emotieloos: zo brengen de vertegenwoordigers van het Israëlische leger in Foxtrot hun onheilsboodschap. Als betrof het een militaire operatie die ze al tig keer hebben uitgevoerd, zo vertellen ze architect Michael Feldmann (Lior Ashkenazi) en echtgenote Dafna (Sarah Adler) dat hun zoon Jonathan tijdens zijn dienstplicht is gesneuveld. Wanneer Dafna instort, staan ze griezelig snel klaar met de verdovingsspuit. Ieder uur water drinken, adviseren ze Michael steeds weer.

Intussen borrelt in Michael een nauwelijks te smoren schreeuw op. Schrijver en regisseur Samuel Maoz benadrukt die groeiende paniek met plots, hard geluid; de bel die gaat, Michaels hond die tegen de deur springt - tot ­Michael zijn wanhoopskreet eindelijk de vrije loop durft te laten.

De kaders zijn benauwend strak, terwijl cameraman Giora Bejach een hallucinair spel met het perspectief speelt

Maoz werd in 2009 wereldberoemd toen hij op het Filmfestival van Venetië de Gouden Leeuw won met het zich vrijwel volledig in een tank afspelende Lebanon. Opvolger Foxtrot, in Venetië onderscheiden met de Grote Juryprijs, is wederom een oefening in filmische claustrofobie. Het ruime appartement van Michael en Dafna, dat uitkijkt op de opmerkelijk kunstmatige skyline van een grote stad, voelt zo beklemmend als een doodkist. De kaders zijn benauwend strak, terwijl cameraman Giora Bejach een hallucinair spel met het perspectief speelt. Wanneer Michael door zijn appartement schuifelt, kijkt de camera van bovenaf op hem neer, waardoor de vloertegels een muur lijken te vormen die Michael geen enkele steun meer biedt. Alsof je ziet hoe de bodem onder zijn voeten wordt weggeslagen.

Voor Michael en Dafna, intens vertolkt door Ashkenazi en Adler, blijft het niet bij die ene klap. De titel van het als drieluik opgebouwde Foxtrot verwijst naar een dans waarbij je stapsgewijs terug bij af komt; dat zegt genoeg over het repetitieve universum waarin alle personages blijken te verkeren. Zo ook de vier jonge soldaten, onder wie Feldmanns zoon Jonathan (Yonaton Shiray), die in het tweede deel een desolate grenspost bewaken. De slagboom lichten ze hoofdzakelijk voor een dagelijks voorbij sjokkende kameel, terwijl hun containerwoning alsmaar verder in de blubber zakt. Maoz laat de film hier haast slaapwandelen, met veel statische totaalshots en volop nadruk op schimmel, roest en vocht. Des te groter de spanning wanneer een auto passeert, en de jongens aan hun tergend trage controle beginnen.

Verpletterend, hoe Maoz zijn grimmige lofzang op het noodlot ombuigt naar zulke intieme momenten

Zo danst Maoz' foxtrot met elke stap naar een ander genre, volkomen overtuigend. Van messcherp drama naar galgenhumor, thriller en bewegende strip, om in het slotdeel weer te belanden bij het begin.

Min of meer, althans. Michael en Dafna zijn niet meer wie ze waren; het appartement wordt nu verkend in handcamerashots. Een subtiele accentverschuiving, die past bij de warmere toon die de film hier aanslaat, zoals wanneer Michael en Dafna in de keuken een verzoenend jointje delen. Verpletterend, hoe Maoz zijn grimmige lofzang op het noodlot ombuigt naar zulke intieme momenten, voordat hij in de allerlaatste minuut de genadeslag uitdeelt.