Registratieformulier voor donorregistratie van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Registratieformulier voor donorregistratie van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. © ANP

Initiatief voor definitief verzoek referendum donorwet loopt mogelijk gevaar door intrekkingswet

Meer dan 41 duizend handtekeningen haalden de initiatiefnemers van het raadgevend referendum over de donorwet tot nu toe op. Dat zijn er ruim 30 duizend meer dan nodig waren voor het 'inleidend verzoek'. Vanaf vrijdag staat de teller weer op nul. Dan gaat de termijn van zes weken in voor 300 duizend nieuwe handtekeningen die nodig zijn voor het definitieve verzoek.

Die moeten binnen zijn voor 14 juni. Bart Nijman, mede-initiatiefnemer en GeenStijl-redacteur, heeft daar vertrouwen in. 'Ik heb geen enkele twijfel dat er genoeg mensen zijn die het initiatief steunen, maar we moeten ze wel weten te bereiken.' 

De initiatiefnemers gaan daarom online actievoeren. Er komt een onlinetool om het gemakkelijk te maken handtekeningen in te dienen. Nijman deed daarmee ervaring op tijdens de campagne voor het Oekraïne-referendum in 2016 waarvan hij ook mede-initiatiefnemer was.

Toch is een succesvolle inzamelingsactie misschien niet genoeg voor een allerlaatste referendum. Terwijl er campagne wordt gevoerd, debatteert en stemt de Eerste Kamer waarschijnlijk over de intrekkingswet voor het afschaffen van het raadgevend referendum. Een meerderheid van de Kamer steunt afschaffing en dus kan het donorreferendum nog op het laatste moment worden tegengehouden. Hoe snel de wet wordt behandeld, ligt aan de Kamer zelf.

Zelfs als de Eerste Kamer pas na de deadline stemt, blijft er onzekerheid

Vorige week dienden partijen in de Eerste Kamer negentien pagina's aan schriftelijke vragen over de intrekkingswet in. Volgens een zegsman van de Eerste Kamer is dat niet uitzonderlijk voor wetten waar maatschappelijke ophef over bestaat. De vragen kunnen volgens de woordvoerder makkelijk op tijd worden beantwoord. Er lijkt vooralsnog dus geen sprake van bewuste vertraging.

Zelfs als de Eerste Kamer pas na de deadline stemt, blijft er onzekerheid. Na 14 juni heeft de Kiesraad nog twee weken om de handtekeningen te tellen. Als het besluit van de Kamer in die periode valt, zijn de initiatiefnemers overgeleverd aan een politieke beslissing van het kabinet. Pas als het kabinet de intrekkingswet in het Staatsblad publiceert, treedt de wet in werking. Als dat voor het einde van de telperiode gebeurt, komt er geen referendum.

Het is onduidelijk of het kabinet die mogelijkheid wil gebruiken om het referendum alsnog tegen te houden. Minister Bruins van Medische Zorg liet weten dat hij zich kon voorstellen dat de donorwet een goed onderwerp is voor een referendum. Premier Rutte zei daarentegen referenda juist een 'gruwel' te vinden.