Multiculturaliteit, asielzoekers en de internationalisering van de misdaad hebben de behoefte aan goede tolken vergroot.
Multiculturaliteit, asielzoekers en de internationalisering van de misdaad hebben de behoefte aan goede tolken vergroot. © ANP

Tijd om tolken serieus te nemen

Vorige maand gingen de geregistreerde gerechtstolken tijdens een FNV-congres praten over de sterfhuisconstructie waarin de branche zich bevindt.

Multiculturaliteit, asielzoekers en de internationalisering van de misdaad hebben de behoefte aan goede tolken vergroot. Rechtszaken, asielzaken, politieverhoren of het afluisteren van telefoongesprekken (tappen) kunnen niet meer zonder. Desondanks blijven tolken en vertalers het stiefkind van Justitie.

Meer dan dertig jaar lang zijn de tarieven bevroren geweest. 2 procent in 2003 is alles wat Justitie voor deze beroepsgroep over had. De reiskosten zijn van 1963. Inflatiecorrectie? Welnee! Welke beroepsgroep is zoiets ooit overkomen in het land van polderen en sociaal overleg? De tolk is vogelvrij: geen arbeidscontract, geen basisinkomen, geen pensioenvoorziening, geen ziektekosten- of arbeidsongeschiktheidsverzekering. Hij moet zelf overal voor zorgen en weet nooit of er morgen voldoende brood op de plank komt.

Echter nu begint Justitie aan een echte sterfhuisconstructie, de aanbesteding. Iets wat veel landen, waaronder Duitsland, niet doen. De overheid wil bezuinigen en de minst mondige groep binnen Justitie, de tolken, moeten eraan geloven.

Onder het mom van aanbesteding gaat Justitie nu de geregistreerde tolken en vertalers, de meeste op hbo-niveau of hoger, buitenspel zetten. De huidige armoedige en bijna vooroorlogse tarieven van tolken (rond de 45 euro per uur) en van de vertalers (1,20 euro per regel) komen nog verder onder druk te staan.

Voor alle duidelijkheid is enige uitleg nodig. De tolkenwereld bestaat uit: de registertolken (gerechtstolken, na een peperduur Kwaliteitstraject ingeschreven bij Justitie), de tijdelijk ingeschreven tolken op de Uitwijklijst en verder de amateurs c.q. de beunhazen die soms de basale tolkvaardigheden missen. Allemaal worden volgens ongeveer hetzelfde tarief betaald.

Veel geregistreerde gerechtstolken kunnen simultaan of fluisterend tolken, voor politie en Justitie zeer efficiënt en tijdbesparend. Door de aanbesteding zullen de twee commer­ciële bedrijven Livewords en Manpower echter vooral gebruikmaken van de laatste twee groepen, de 'gedoogde tolken', en nog veel minder of per vijf minuten of per kwartier betalen. Zij willen de rechtstreekse inschakeling van tolken door de rechtbanken vervangen met hun eigen mensen, die de minst kostende tolken oproepen voor het maximaliseren van de winst. Dan zullen de ervaren en goed geschoolde tolken de branche verlaten. Want niemand kan van een paar tientjes per dag leven. Bovendien stijgen indirect de kosten voor rechtszaken, politieonderzoeken en asielzaken door het trage en slechte tolkwerk.

De tijd is rijp dat de geregistreerde gerechtstolken serieus worden genomen en niet de deur worden uitgezet. Integendeel, zij verdienen waardering van de overheid en een adequate beloning.

Cornel Colceru, geregistreerd gerechtstolk, ­beëdigd vertaler en publicist.