© ANP

Brief van de dag: Publiek betrekken bij creatief proces?

De ingezonden lezersbrieven van dinsdag 1 mei.

In zijn brief 'Laat lezers bijdragen aan het literaire scheppingsproces' (Opinie, 28 april) maakt Jan Kloeze een grote denkfout waar hij zegt dat uitgever Mizzi van der Pluijm de lezer meer moet betrekken bij het redactionele proces, naar analogie van wat filmstudio's, cabaretiers en toneelspelers doen.

Zijn denkfout is dat hij de ontwikkeling van een commercieel product, met entertainment als doel, gelijktrekt met een creatief proces. Filmstudio's doen een miljoeneninvestering die terugverdiend moet worden, cabaretiers zijn vaak de kurk waarop de bedrijfsvoering van een schouwburg drijft; niet zo vreemd dat daarbij rekening gehouden wordt met de voorkeur van het publiek. Kloeze claimt van zijn eigen Boek Job de ideale versie te kunnen samenstellen, door te kijken welke fragmenten (en in welke volgorde) het populairst zijn. Daarmee verwart hij kwantiteit met kwaliteit.

Een bekende quote zegt: Art should comfort the disturbed en disturb the comfortable. Maar ook het 'comfortabele' publiek kiest eerder voor geruststelling en gemak dan voor ontregeling. Voor mentale fast food, waarbij je weet wat je krijgt, voor iedereen behapbaar, maar zonder veel diepgang.

Kloeze vergist zich waar hij de try-outs van toneelvoorstellingen hiermee op één lijn zet. Deze zijn namelijk bedoeld voor de makers om te kijken wat wel en niet werkt, niet om de voorstelling bij te sturen door eventuele reacties van het publiek. Van een creatieve maker verwacht ik dan ook dat hij/zij mij iets geeft waarvan ik niet wist dat ik het nodig had, wat diepere lagen in mij raakt waarvan ik niet wist dat ik ze had, wat mij op een manier laat kijken naar mijzelf en de werkelijkheid om mij heen die ik zelf niet had kunnen bedenken. Die maker zou dat bijgevolg nooit voor elkaar krijgen door mij daarnaar te vragen.

Kloeze zit wat mij betreft dan ook op een verkeerd spoor met zijn oproep. Het laatste wat ik wil is iets lezen wat ik zelf heb bedacht. Behalve natuurlijk als ik niet een lezer ben, maar een schrijver (want ja, er is een verschil tussen die twee).

Ineke Smits, Utrecht

Broedvogels

Mooi hoe Johan van de Gronden vertelt hoe zijn mening radicaal omsloeg nadat hij directeur werd van WNF in 2006 (Opinie, 28 april). Een bioloog, een vogelkenner en een boer hebben hem toen de ogen geopend over de relevantie van Nederland in het broedproces van de vogels in Europa. Mooi. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.

Maar ergens wringt het: hoe heeft kunnen gebeuren dat hij directeur werd van WNF ? Het had dus ook finaal mis kunnen gaan hier met de broedvogels?

A. B. Oostrik, Wageningen

Hoezo staatskas spekken?

R. Pronk merkt op dat we de staatskas elders spekken door de dividendbelasting af te schaffen. (Opinie, 30 april) Probeer eens reflexief te denken: zoals Nederland zijn burgers laat betalen voor infrastructuur en diensten, zo wil het buitenland dat ook. Als u een Somalische aandeelhouder in gedachten neemt, begrijpt u misschien wat ik bedoel.

Het is niet correct dat een rijk buitenland, Nederland dus, een deel van die belasting afroomt, terwijl daar geen diensten tegenover staan voor die Somaliër. Nederland ontvangt al genoeg aan vennootschapsbelasting, milieubelasting, btw, belasting van Nederlandse aandeelhouders en inkomstenbelasting van werknemers.

De verontwaardiging is erg egocentrisch. Laat men liever wat doen aan schijnconstructies om belasting te ontduiken.

Eric Holleman, Voorschoten

Vouw-e-bike

Waarom wordt in de berichtgeving over e-bikes met geen woord gerept over het gebruik van de vouwfiets?

Na respectievelijk een ernstig ongeluk en een zware operatie zijn mijn vrouw (68 jaar) en ik (74 jaar) aan de vouwfiets geraakt en er nooit meer vanaf gekomen.

Onze 'normale' fietsen hebben wij al gauw weggegeven. Behalve het bekende gemak van het meenemen in bus en trein, hebben wij comfortabel lange fietstochten kunnen maken. Daarnaast beschikken wij nu (met het ouder worden) ook over twee vouw-e-bikes. Vanwege het lagere gewicht, de lage instap en het ontbreken van een stang, hopen wij zo nog permanent te pedaleren langs plezante pleisterplaatsen.

Henk Gotlieb, Oldenzaal

Driewieler

Sinds acht jaar rijd ik een e-bike. Een paar jaar terug werd ik steeds onzekerder in het verkeer; er zijn dan te veel dingen die aandacht en handelen vragen: Waar komt het verkeer vandaan? Wie heeft voorrang? Waar moet ik afstappen opdat ik niet omval? Twee jaar terug is mijn fiets omgebouwd tot een driewieler. Dat was even wennen, maar nu heb ik er zo'n vierduizend kilometer mee gereden en dat bevalt heel goed.

Jaap Schlingmann, Arnhem

Dag van de Arbeid

Een idee: GroenLinks, SP en PvdA slaan de handen ineen om samen met de vakbeweging en de vele solidariteitsgroepen de eerste mei in 2019 als vrije dag af te dwingen. Dan vieren we samen de Dag van de Arbeid om flexwerk tegen vast werk in te wisselen. Voeren we actie tegen discriminatie op de arbeidsmarkt. En zorgen we ervoor dat het bevoorrechten van multinationals ingewisseld wordt voor een eerlijke verdeling van zorg, onderwijs en welzijn. Speciale aandacht besteden we aan de internationale noodzaak om multinationals op te splitsen daar waar ze de samenleving bedreigen (Facebook). Gedateerde leuzen? Zeker voor wie ziende blind de toekomst tegemoet treedt. Kortom: in de agenda van 2019: een feestdag en vrij op woensdag de eerste mei.

Giep Hagoort, Utrecht