Oscarwinnaars Sam Rockwell, Frances McDormand, Allison Janney en Gary Oldman.
Oscarwinnaars Sam Rockwell, Frances McDormand, Allison Janney en Gary Oldman. © WireImage

Het was dit jaar de #MeToo-editie van de Oscars: vanaf nú wordt alles diverser en vrouwvriendelijker

#MeToo is keurig afgehecht, terwijl er en passant opnieuw geschiedenis is geschreven. En de meest gevatte opmerking kwam van de 80-jarige Jane Fonda.

Grote winnaar?

The Shape of Water. Slechts vier van de dertien nominaties verzilverd (beste film, regie, muziek en art directie), maar zonder meer een triomf voor Guillermo del Toro. De 53-jarige Mexicaan maakte een film die verre van doorsnee-Hollywood is, over de liefde tussen een vismonster en een schoonmaakster (Sally Hawkins). Het filmsprookje won eerder al de Gouden Leeuw op het festival van Venetië.

Del Toro heeft zich daarmee geschaard naast zijn Mexicaanse collega's en goede vrienden Alfonso Cuarón en Alejandro González Iñárritu, die de voornaamste beeldjes voorgaande jaren incasseerden (voor Gravity, Birdman, The Revenant). De afgelopen vijf jaar won vier maal een Mexicaan de Oscar voor beste regie; in de vijfentachtig jaar daaraan voorafgaand niet één. 'Ik groeide op in Mexico', begon Del Toro zijn dankwoord. 'En tegen iedereen, waar dan ook, die ervan droomt verhalen te vertellen over hoe het er echt aan toe gaat in de wereld, zou ik willen zeggen: het kan.'

De feestavond voor Mexico werd ook beklonken in de categorie beste animatiefilm: daar won Coco, de Pixar-productie die zich goeddeels afspeelt in de Mexicaanse dodenwereld.

Tekst gaat verder na afbeelding.

Grote verliezer?

De 90ste editie van de Oscaruitreiking zal onvermijdelijk gememoreerd worden als de editie van #MeToo

Eigenlijk geen. De vooraf eveneens favoriet geachte zwarte komedie Three Billboards Outside Ebbing, Missouri van de Ier Martin McDonagh won tenslotte twee Oscars voor de cast: Sam Rockwell voor zijn bijrol als racistische agent, Frances McDormand voor haar hoofdrol als boze moeder die in opstand komt tegen het falend (mannelijk) politiegezag in een Amerikaans stadje. De 60-jarige actrice, gedoodverfde favoriet omwille van haar spel én de tijdgeest, vroeg alle genomineerde vrouwen in de zaal op te staan. 'Begin jij maar Meryl, dan volgt de rest vanzelf.' McDormand pleitte in haar speech voor een 'inclusion rider', een clausule die sterren in hun contracten kunnen opnemen en die de filmstudio verplicht te voldoen aan een diversiteits-criterium inzake crew en castleden. McDormand, tot de filmindustrie: 'Kijk naar ons. We hebben verhalen te vertellen, projecten die we van de grond willen tillen.'

Historische avond?

Chili won voor het eerst in de geschiedenis van het land een Oscar met Una mujer fantástica van Sebastián Lelio. Diens drama over een transgender-vrouw (transgender en actrice Daniela Vega) was op zich al een waardige winnaar, maar de bekroning eerde ook de nu al tien jaar opvallend vitale Chileense cinema. Schuin achter Lelio op het podium stond zijn producent Pablo Larraín, die eerder als regisseur namens Chili genomineerd was met No (2012).

De 90ste editie van de Oscaruitreiking zal onvermijdelijk gememoreerd worden als de editie van #MeToo. Er moest recht worden gedaan aan de aantijgingen, voldoende kritisch worden gekeken naar Hollywoods eigen aandeel in de #MeToo-ellende. Tegelijk moest ook de filmoogst worden gevierd én moest dat imago voor het oog van de wereld worden opgevijzeld: vanaf nú wordt alles in de (film)wereld vrouwvriendelijker en diverser.

Dat leverde een tamme, wat stichtelijke avond op, maar Hollywood zal tevreden zijn over die uitkomst in een rumoerig jaar. En de Academy had het geluk dat enkele bekroningen gunstig uitvielen, zodat de beloften niet geheel loos leken. Zo won Jordan Peele als eerste zwarte Amerikaan ooit de beste originele scenario-Oscar voor zijn horrorsatire Get Out, de onverwachte en veelbesproken bioscoophit over de gruwelen van goedbedoeld racisme.

Voor Nederland begon de avond al historisch: nooit eerder werden Nederlanders genomineerd in de categorieën beste cinematografie (cameraman Hoyte van Hoytema voor Dunkirk) of beste make-up (special make-up artiest Arjen Tuiten voor Wonder). Geen van beiden won, zoals verwacht. Prijzen gingen naar het make-up team achter Gary Oldmans Churchill in Darkest Hour en de Britse cameraveteraan Roger Deakins, die met zijn veertiende nominatie eindelijk een Oscar won, voor Blade Runner 2049.

Ook opvallend: het voor het eerst royaal meedingende Netflix (onder meer met de speelfilm Mudbound) won zijn eerste Oscar voor de documentaire Icarus, waarin regisseur en amateurwielrenner Bryan Fogel per ongeluk de kolossale dopingfraude in Rusland blootlegt.

Goeie grappen?

'Het jaar waarin mannen zich zó beroerd gedroegen dat vrouwen vissen gingen daten', zei comedian en routinier Jimmy Kimmel in z'n openingsspeech, Del Toro dankend voor zijn vrouw-valt-voor-visman-sprookje The Shape of Water. De meest gevatte opmerking van de avond kwam van de 80-jarige actrice Jane Fonda (of haar tekstschrijver), die het protserige, door joekels van kristallen gedomineerde Oscar-decor vergeleek met de 'orgasmatron' uit Barbarella, de lustopwekkende machine die ze als sf-vamp moest ondergaan in de ironisch-erotische B-filmklassieker uit 1968. 'Dit lijkt er precies op!'


De belangrijkste prijzen op een rij

Beste film The Shape of Water

Beste regie Guillermo del Toro, The Shape of Water

Beste actrice Frances McDormand, Three Billboards Outside Ebbing, Missouri

Beste acteur Gary Oldman, Darkest Hour

Beste vrouwelijke bijrol Allison Janney, I, Tonya

Beste mannelijke bijrol Sam Rockwell, Three Billboards Outside Ebbing, Missouri

Beste camera Blade Runner 2049

Beste montage Dunkirk

Beste documentaire Icarus

Beste niet-Engelstalige film Una mujer fantástica

Beste animatiefilm Coco

Beste visuele effecten Blade Runner 2049

Beste kostuums Phantom Thread

Beste originele scenario Get Out

Beste scenario-bewerking Call Me by Your Name

Beste filmmuziek The Shape of Water