Macron toonde veel durf in zijn eerste jaar als president, maar hoe populair is hij?

.

Een jaar geleden zorgde hij voor een aardverschuiving in de Franse politiek. Onder Emmanuel Macron kreeg het ingezakte Frankrijk weer internationaal statuur. Maar in eigen land loopt lang niet iedereen weg met de autocratische 'rijkeluisvriend'.

'In de ogen van de hele wereld wordt Frankrijk wakker. We werden gezien als een ingeslapen land, als een kasteel van Doornroosje. En plotseling gebeurt er weer iets', zegt de prominente econoom Philippe Aghion, aanhanger van Emmanuel Macron, in het zakenblad Challenges. 

Een jaar geleden, op 7 mei, werd Macron tot president van Frankrijk gekozen. Hij maakte een daverende entree in de internationale arena. En in eigen land is Macron een onvermoeibaar hervormer, een president die durft, die de strijd met de machtige spoorwegbonden aangaat en die lijkt te gaan winnen. 

We werden gezien als een ingeslapen land. En plotseling gebeurt er weer iets

Philippe Aghion econoom

Vriend en vijand vindt dat hij het presidentschap incarneert, veel beter dan de aarzelende François Hollande. Macron toonde zich in zijn eerste jaar een meester in symboliek en politieke communicatie.

Tegelijkertijd laten concrete resultaten nog op zich wachten. Voor een deel is dat onvermijdelijk. Een jaar is kort: als zijn economische hervormingen vrucht afwerpen, zal dat pas over enkele jaren blijken. 

Ook stuitte Macron op een weerbarstige werkelijkheid. Hoewel hij de Amerikaanse president Trump op virtuoze wijze bespeelde, trok Trump zich terug uit het klimaatverdrag van Parijs. En hoewel Macron lof oogstte voor zijn bevlogen speeches over Europa, komt hij in zijn streven de Europese Unie ingrijpend te hervormen steeds meer alleen te staan.

De populistische stoomwals gestopt

De vijf belangrijkste maatregelen van Emmanuel Macron


1. Flexibilisering van de arbeidsmarkt
2. Afschaffing van de belasting op grote vermogens
3. Verlaging van belasting op inkomsten uit kapitaal
4. Halvering eerste klassen op basisscholen in achterstandswijken
5. Afschaffing gunstige arbeidsvoorwaarden spoorwegpersoneel

De verkiezing van Macron veroorzaakte vorig jaar een golf van euforie onder alle liberalen, pro-Europeanen en antipopulisten in heel Europa. Na de Brexit en de zege van Donald Trump bracht Macron de populistische stoomwals tot staan. Het bleek mogelijk verkiezingen te winnen met een liberaal, tolerant, pro-Europees en optimistisch programma.

Zelf formuleerde Macron het in een interview met Challenges in 2016 als zijn grote opdracht een duurzaam alternatief te bieden waarmee de naoorlogse orde - liberale samenleving, verzorgingsstaat, Europa - kan worden verdedigd tegen het oprukkende populisme. De cohesie van Frankrijk staat op het spel, zei hij: 'Het is absoluut noodzakelijk om de wegen te vinden naar een verzoening van de twee Frankrijken: het Frankrijk dat de globalisering als een kans beleeft en het Frankrijk dat er bang voor is.'

Vooralsnog is hij er echter niet in geslaagd die kloof te dichten. 'Hoe beter iemand is toebedeeld op professioneel en financieel vlak, hoe meer hij het macronisme met een welwillend oog bekijkt', aldus de zakenkrant Les Echos. Van de managers en de werknemers  in intellectuele beroepen steunt 61 procent Macron, van de arbeiders 36 procent.

Macron zei en même temps (tegelijkertijd) te willen liberaliseren en beschermen. Voorlopig blijkt liberaliseren een stuk makkelijker. Zeer omstreden was de afschaffing van de belasting op grote vermogens. Volgens Macron joeg deze belasting rijke Fransen naar het buitenland, waardoor de schatkist alleen maar inkomsten misliep. Maar 72 procent van de Fransen beschouwt Macron inmiddels als 'de president van de rijken'. De helft van de Fransen noemt zijn beleid 'onrechtvaardig'. Cadeautjes voor de rijken, flexibilisering voor de gewone man, zeggen zij.

Autoritaire liberaal

Omdat hij alles heeft doordacht, denkt hij dat hij altijd gelijk heeft

Cécile Alduy semioloog

Ook Macrons stijl verdeelt de Fransen. De filosoof Jean-Claude Monod noemt hem een 'autoritaire liberaal'. Macrons beweging En Marche! werd aanvankelijk gezien als een interessante poging om burgers te mobiliseren rond een politieke middenkoers, los van de traditionele partijen die zienderogen aan draagvlak verliezen. Sinds Macron gekozen is stelt de beweging, inmiddels La République En Marche! geheten, niets meer voor. Er is maar een man die beslist: Emmanuel Macron.

Het Elysée is een autoritair geleid bedrijf geworden. De president heeft zich omringd met wonderboys, en een enkele wondergirl, veelal jonge dertigers die net als Macron aan elitescholen als de École Nationale d'Administration hebben gestudeerd. Hyperintelligente technocraten uit Parijs en de florerende universiteitssteden die weinig affiniteit hebben met het Frankrijk dat bang is voor de globalisering - het platteland, de kleine stadjes of de oude industriegebieden.

Macron is briljant. Met zijn enorme eloquentie doorstaat hij moeiteloos de confrontatie met stakers, boze boeren of kritische journalisten. Maar hij komt arrogant over, zegt de semioloog Cécile Alduy in Les Echos: 'Omdat hij alles heeft doordacht, denkt Emmanuel Macron dat hij altijd gelijk heeft en lijkt hij niet te kunnen verdragen dat zijn woorden niet iedereen overtuigen.' Bovendien spreekt hij de taal van de start-ups en het zakenleven, een taal waarmee veel lager opgeleide Fransen niet uit de voeten kunnen.

Macron heeft welbewust voor een monarchale stijl gekozen. Een verdeeld land als Frankrijk heeft een krachtige, bindende leider aan de top nodig, gelooft hij. Maar een koning kan zich ook te ver van zijn volk verwijderen.


Hoe populair is Macron?

Volgens de politieke barometer van Le Figaro heeft 41 procent van de Fransen vertrouwen in Macron. Daarmee scoort hij aanzienlijk beter dan zijn voorgangers Nicolas Sarkozy (32 procent) en François Hollande (24 procent) na een jaar bewind.

Volgens een peiling voor Paris Match zou Macron gemakkelijk winnen als er op dit moment verkiezingen zouden worden gehouden. In de eerste ronde zou hij 36 procent halen, tegen 24 procent bij de verkiezingen van 2017. De winst zou vooral van rechts komen.

De nieuwe Republikeinse leider Laurent Wauquiez staat op 8 procent, terwijl François Fillon in 2017 nog 20 procent haalde. Volgens deze simulatie zou Macron in de tweede ronde opnieuw Marine Le Pen tegenover zich vinden. Zij staat op 23 procent, tegenover 21 procent in 2017. De radicaal-linkse leider Jean-Luc Mélenchon staat nu op 16,5 procent, tegenover 19,5 procent in 2017. Hoewel de oppositie van de straat tegen Macron veel minder sterk was dan verwacht, laat de peiling zien dat de radicalen van links en rechts nog altijd sterk zijn: Mélenchon en Le Pen halen samen 39,5 procent.

Het vertrouwen in de politiek is niet toegenomen sinds Emmanuel Macron de gevestigde partijen wegvaagde. Meer dan 80 procent van de Fransen gelooft dat politici niet naar ze luisteren.


Werkloosheid daalt, maar niet genoeg

In het eerste jaar van Emmanuel Macron daalde de werkloosheid van 9,4 naar 8,9 procent. Wil zijn missie slagen, dan moet de werkloosheid nog veel verder omlaag. Sommige indicatoren zijn positief: de buitenlandse investeringen stijgen, net als het aantal nieuwe bedrijven dat wordt opgericht. Anderzijds verliezen Fransen bedrijven nog altijd aandeel op de wereldmarkt.

In het eerste jaar van Macron daalde het overheidstekort voor het eerst in lange tijd onder de Europese norm van 3 procent. Economen vinden echter dat de president op dit punt te weinig doet. Macron wil de publieke sector inkrimpen om de belasting- en premiedruk te kunnen verlagen. Maar het afgelopen jaar namen de overheidsuitgaven juist met 0,6 procent toe. Als de economische conjunctuur inzakt, dreigt het Franse tekort weer boven de 3 procent uit te komen, zeggen economen.