Kim Jong-un.
Kim Jong-un. © REUTERS

Expert: Noord-Korea verliest helemaal niets met nucleaire beloftes van Kim

Noord-Korea stopt per direct met zijn kernproeven en rakettesten, zo maakte de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un zaterdag bekend. Ook sluit Pyongyang zijn nucleaire testlocatie in het noorden van het land. Internationaal wordt voorzichtig positief gereageerd, 'maar met deze toezeggingen verliest Noord-Korea helemaal niets', relativeert hoogleraar Koreastudies Remco Breuker (Universiteit Leiden).

We hebben het niet over een paar excessen, maar over een integraal onderdeel van het systeem. Als je dat wilt veranderen, zou het hele systeem opnieuw moeten worden ingericht

Hoogleraar Koreastudies Remco Breuker

Er waait duidelijk een andere wind dan een paar maanden geleden. Toen noemde Trump de Noord-Koreaanse leider nog neerbuigend een 'kleine raketman' en brieste Kim Jong-un dat de Amerikaanse president 'geestelijk gestoord' was. De wereld hield zijn adem in, want met deze twee onvoorspelbare heethoofden aan de knoppen leek de kans op een oorlog reëel. 

Rondom de Olympische Winterspelen zette de dooi in, en begon Zuid-Korea aan intensieve onderhandelingen met zijn buurman. Kim Jong-un nodigde Trump vervolgens uit om samen aan tafel te gaan zitten, en de president ging daar op in. Er is nog geen locatie geprikt, en ook nog geen precieze datum, maar in mei of juni zal er een top plaatsvinden. Volgende week is er een ontmoeting tussen Kim en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in.

'De weg naar groei en vrede'

En nu zijn er dus deze toezeggingen. De nucleaire bewapening is afgerond, zo zei Kim volgens het staatspersbureau KNCA op een bijeenkomst van de Noord-Koreaanse Arbeiderspartij. Het land wil nu de weg opslaan van 'economische groei en vrede'. 

Trump reageerde op Twitter meteen enthousiast: 'Dit is heel goed nieuws voor Noord-Korea en de Wereld - grote vooruitgang! Kijk uit naar onze Topontmoeting'. 

'Maar dit is niet baanbrekend', zegt hoogleraar Breuker. 'Allereerst zegt Kim dat hij de rakettesten en kernproeven stillegt, en dus niet het hele programma. Noord-Korea beweert dat het zijn doel toch al heeft bereikt, en over kernraketten beschikt die Amerika kunnen bereiken. Of dat zo is, weten we niet zeker, maar Pyongyang kan ieder moment terugkomen op deze belofte en gewoon weer een test uitvoeren. Bovendien spreekt Kim alleen over lange afstandsraketten. 'Dat is mooi voor de VS, maar Japan heeft er niets aan.' 

Ook het sluiten van de testlocatie Punggye-ri in het noorden van het land is geen groot offer, want deze was al onbruikbaar geworden en stond op instorten. 

Hoe mager de toezeggingen ook zijn, de wereld reageert voorzichtig positief. Er is Trump met zijn tweet, maar ook China (een van de weinige bondgenoten van Noord-Korea) en Zuid-Korea verwelkomen het besluit. Alleen Japan is een stuk sceptischer en ook de Nederlandse premier Rutte houdt het op een: 'Eerst zien, dan geloven.'

Een beetje good will

Kim Jong-un wil volgens Breuker een beetje good will in de wereld creëren. 'De sancties knellen', zegt hij. 'Dat bleek al eerder, want het is één ding dat Pyongyang met Trump wil praten, maar dat zo'n historische top op zo'n belachelijk korte termijn moet plaatsvinden, wijst erop dat de bodem van de schatkist in zicht is.'

Over de uitkomst van deze top durft Breuker weinig te voorspellen. 'Als het gaat over ontwapening, spreken de VS en Noord-Korea over twee heel verschillende zaken: Washington bedoelt ermee dat Pyongyang zijn kernwapens ontmantelt, terwijl Noord-Korea denkt aan wereldwijde denuclearisering én de Amerikaanse terugtrekking uit het Koreaanse schiereiland. Dat laatste is overigens altijd een speerpunt geweest en het is goed mogelijk dat Kim deze eis als wisselgeld gaat gebruiken aan de onderhandelingstafel.'

Zijn nucleaire status zal Noord-Korea volgens Breuker zeker niet opgeven. Het is de belangrijkste troef die anderen ervan zal weerhouden het land binnen te vallen. Daarnaast heeft Noord-Korea bedongen dat er niet over mensenrechten zal worden gesproken. 'En dat is een wezenlijk probleem', zegt Breuker. 'We hebben het niet over een paar excessen, maar over een integraal onderdeel van het systeem. Als je dat wilt veranderen, zou het hele systeem opnieuw moeten worden ingericht - en dat is voor Pyongyang onbespreekbaar. Zolang het systeem op deze manier blijft draaien, is een tijdelijke vrede de best haalbare uitkomst.'


Amerika's benadering van Kim Jong-un

Met de frisheid van een stagiair op een nieuwe werkplek heeft Donald Trump zich op de bestaande wereldorde gestort. Zelfs Noord-Korea is niet langer 'slecht'.

Het Noord-Koreaanse regime is bereid zijn kernwapens op te geven als er geen 'militaire dreiging' meer is en de veiligheid van het land is 'gegarandeerd'. Dat hebben Zuid-Koreaanse functionarissen dinsdag gezegd na hun terugkeer uit Pyongyang, waar ze een ontmoeting hadden met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un.