Dagboekfragment: de lente in Wenen is afgeschaft
© Library of Congress via Good Free Photos

Dagboekfragment: de lente in Wenen is afgeschaft

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Wenen, 2 mei 1853

Gisteren de eerste mei. De voormalige eerste mei bloeit niet meer! De natuur zelf schijnt deze bijzondere kalenderdag niet meer belangrijk te vinden. Want wat we in de treurige oktober- en novembermaanden aan warmte gewonnen hebben, moeten we in mei aan zon en bloesems missen! Het was steenkoud 's ochtends vroeg. De bomen stonden er als bezems bij.

Geen muziek, geen ontbijtpartijtjes in het Prater. 's Middags in plaats van de luisterrijke flaneurs een eindeloze rij taxi's, koetsjes, coupés en andere met een enkel paard bespannen rijtuigen, met kleumende huisvrouwen en hun verkouden kroost erin.

Het volksvermaak en de laatste resten van de oude gezelligheid zijn weg

Het volksvermaak en de laatste resten van de oude gezelligheid zijn weg. Geen harpspeelsters, geen gezang, geen scherts! Overal politie, soldaten en marechaussee. Het leek bij elkaar meer alsof het volk uit nieuwsgierigheid een terechtstelling bijwoonde, dan op een feestelijke gebeurtenis.

Het was de profane, voormalige eerste mei die hier geslachtofferd werd, die oude aristocraat onder de maanden, die zich verstoutte spontaan te bloeien, te geuren en te pronken, in plaats van zich te tooien met voedzame kool en nuttige graanstengels.

Wat een jammerlijke samenleving, waarin een mens zich slechts als een palletje in een machine kan bewegen. Je hoeft maar tien rijtuigen en honderd voetgangers bijeen te zien, of er zijn tien bewapende lieden te voet en paard paraat, die iedereen vertellen hoe hij dient te staan, lopen of zich verplaatsen. De betutteling van het individu in naam van de gemeenschap neemt zulke vormen aan, dat een vrij man niet meer zonder politiebegeleiding de straat op kan.

Friedrich Schwarzenberg (1800-1870), Oostenrijkse officier. Uit   Postdiluvianische Fidibus-Schnitzel, 1862.