Marco Kroon.
Marco Kroon. © ANP

Defensie vindt geen bewijs voor ontvoering Kroon

Na een jaar onderzoek heeft het ministerie van Defensie geen bewijs gevonden dat oorlogsheld Marco Kroon in 2007 is ontvoerd in Afghanistan en dat hij daarna zijn gijzelnemer heeft gedood. De defensietop houdt er daarom ernstig rekening mee dat hij zijn verhaal in elk geval deels heeft verzonnen.

Dit blijkt uit gesprekken die de Volkskrant voerde met dertien mensen die betrokken waren bij Kroons geheime missie in Kabul of die kennis hebben van het interne onderzoek daarnaar. Vanwege het stempel 'staatsgeheim' dat minister Ank Bijleveld van Defensie op de missie plakte, wilden zij alleen spreken op voorwaarde van anonimiteit. Zowel Kroon als het ministerie van Defensie wil niet reageren zolang de zaak wordt onderzocht door het Openbaar Ministerie (OM).

Nadat Kroon zelf bij toenmalig Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp melding had gemaakt van het geweldsincident, werd begin 2017 op verzoek van het OM een intern onderzoek ingesteld. Agenten van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) ondervroegen hem en tientallen andere betrokkenen tussen februari en november 2017. Ook in Afghanistan. De conclusies van het onderzoek zijn overgedragen aan het OM, dat nu nagaat of een strafbaar feit is gepleegd.

'Alles en iedereen die iets zou kunnen weten en die we hebben kunnen opsporen, is gehoord. De conclusie is dat defensie niet kan bevestigen dat het waar is. Er zijn geen aanwijzingen dat het is gebeurd', zegt een hoge defensiebron met kennis van het dossier dat naar het OM is gegaan.

Kroon vertelde tot verbazing van zijn oud-collega's in februari dit jaar plotseling dat hij in 2007 was ontvoerd in Afghanistan, zonder dat zijn commandanten het ooit door hebben gehad. 'Gedurende deze korte gevangenschap ben ik op een uiterst hardhandige wijze ondervraagd, mishandeld en bovenal ernstig vernederd. Ik ben op enig moment vrijgelaten. Waarom is mij nog steeds niet helemaal duidelijk', schreef Kroon in het AD.

Ook meldde hij dat hij enkele weken later zijn gijzelnemer op een onverwachte locatie aantrof en hem toen uitschakelde. 'Het was op dat moment 'hij of ik'. Ik greep in een reflex naar mijn wapen en vuurde gericht mijn hele magazijn leeg op het lichaam van de man.'

PTSS

Bij defensie wordt inmiddels vrij openlijk gespeculeerd over de vraag of Kroon een posttraumatisch stresssyndroom heeft opgelopen. Psychologen hebben hem op verzoek van defensie onderzocht, maar de aandoening is voor zover bekend niet vastgesteld. Wel wordt Kroon psychisch begeleid. 'Mogelijk zijn feiten door elkaar gehaald en is hij ze echt gaan geloven', zegt een bron.

Geen van de dertien betrokkenen wil honderd procent uitsluiten dat Kroon ooit wel iets naars is overkomen in Afghanistan, omdat hij consequent spreekt over een 'vernedering' waarvoor hij zich 'schaamt'. 'We denken wel dat er iets is gebeurd, want de verklaring is heel gedetailleerd en hij zit er echt mee. Maar ik weet niet of het in die mate is gebeurd', zegt een bron.

Diverse bronnen melden dat Kroon in 2007 een paar keer een window of opportunity van 30 minuten heeft gehad waarin commando's alleen op pad mochten om een boodschap te doen. Eenmaal zou Kroon tegen de afspraak circa 40 minuten zijn weggebleven. Hij zou een aanrijding hebben gehad met een fruitstalletje, waarna omstanders hem insloten. Kroon kreeg een paar rake klappen en zou zich hebben vrijgekocht. Het is het enige incident dat volgens zijn voormalige collega's in de buurt komt van een 'korte gevangenschap'. Zij noemen het echter onmogelijk dat hij vervolgens iemand heeft gedood zonder dat hun inlichtingennetwerk hen daarover heeft geïnformeerd.

Sanctie

De verwachting bij defensie is dat het OM er ook niet in zal slagen om het verhaal van Kroon te bevestigen. In dat geval kan defensie Kroon hoogstens een administratieve sanctie opleggen, omdat hij het vermeende incident pas tien jaar na dato heeft gemeld.

In de militaire top is er inmiddels nagenoeg niemand die zijn hand nog in het vuur durft te steken voor Kroon. 'We hebben geprobeerd om hem tegen te houden toen hij zijn verhaal wilde publiceren', zegt een bron rond defensie. 'Maar hij wilde het per se. Desnoods nam hij ontslag. Hij heeft dit over zichzelf afgeroepen.'